Deniz
New member
Nermin Hanım'ın yalnızlığı anlaşılmaya değerdi. Fakat Murat'ın işi, sorumlulukları ve kendi hayatı da gerçekti.
Çözüm, bir tarafın tamamen haklı, diğerinin tamamen haksız ilan edilmesinde değildi.
Murat birkaç gün sonra annesini aradığında bu kez acele etmedi.
“Anne, bugün biraz daha uzun konuşabiliriz. Son zamanlarda kendini yalnız hissediyor musun?”
Nermin Hanım önce konuyu değiştirmeye çalıştı. Ardından evde geçirdiği uzun akşamlardan, eskiden arkadaşlarıyla yaptığı ziyaretlerden ve artık daha az dışarı çıktığından söz etti.
Murat annesinin ihtiyacını daha iyi anlamıştı. Ona her gün uzun saatler ayırması mümkün değildi ama haftanın belirli günlerinde daha uzun görüşmeler yapmayı ve annesinin arkadaşlarıyla bir araya gelmesini kolaylaştırmayı teklif edebilirdi.
Buradaki ders şuydu: Serzenişi anlamak, her beklentiyi eksiksiz karşılamak zorunda olmak değildir. Asıl mesele, beklentinin ne olduğunu öğrenmek ve gerçekçi bir ortak yol bulmaktır.
Serzeniş Ne Zaman Yapıcı Olur, Ne Zaman İlişkiyi Yıpratır?
Serzenişin yapıcı olabilmesi için yalnızca kırgınlığın ifade edilmesi yeterli değildir. Nasıl söylendiği, ne zaman dile getirildiği ve karşı taraftan ne beklendiği de önemlidir.
Örneğin şu iki cümleyi karşılaştıralım:
“Sen zaten hiçbir zaman beni düşünmüyorsun.”
“Önemli bir karar alırken bana danışılmadığında kendimi dışarıda kalmış hissediyorum. Bir dahaki sefere birlikte konuşmamızı istiyorum.”
İlk cümlede kişinin bütün davranışları tek bir olumsuz yargıya indirgeniyor. Karşı taraf kendisini savunmaya geçebilir ve asıl mesele konuşulmadan tartışma büyüyebilir.
İkinci cümlede ise belirli bir davranış, bu davranışın yarattığı duygu ve geleceğe yönelik bir beklenti açıkça ifade ediliyor.
Bu, serzenişin daha sağlıklı bir iletişime dönüşmesine yardımcı olur.
Elbette herkes sakin bir şekilde konuşmayı başaramayabilir. İnsanlar kırıldıklarında seslerini yükseltebilir, yanlış kelimeler seçebilir veya kendilerini ifade etmekte zorlanabilir. Önemli olan, ilk tepkinin ardından konuşmaya yeniden dönebilmek ve gerekiyorsa söylenen sözlerin sorumluluğunu üstlenmektir.
Bir serzenişi dinlerken de benzer bir yaklaşım benimsenebilir:
- Önce sözün arkasındaki duyguyu anlamaya çalışın.
- Hemen kendinizi savunmak yerine neyin kırgınlık yarattığını sorun.
- Karşı tarafın hislerini kabul etmekle bütün suçlamalarını kabul etmeyi birbirinden ayırın.
- Beklentiler belirsizse somutlaştırın.
- Mümkünse gelecekte neyin farklı yapılabileceğini birlikte konuşun.
Örneğin bir arkadaşınız, “Artık eskisi gibi değilsin.” dediğinde hemen “Sen de değilsin.” diye karşılık vermek yerine, “Böyle hissetmene neden olan bir şey oldu mu?” diye sorabilirsiniz.
Belki arkadaşınız gerçekten ihmal edildiğini düşünüyordur. Belki hayatınızdaki değişiklikleri yanlış yorumlamıştır. Belki de kendi yaşamında zor bir dönemden geçiyordur.
Soruyu sormadan cevabı bildiğimizi varsaymak, çoğu zaman anlaşmazlığı büyütür.
Bir başka önemli konu da sürekli tekrarlanan serzenişlerdir. Eğer kişi aynı konuyu defalarca dile getiriyor ve hiçbir değişiklik yaşanmıyorsa, mesele artık yalnızca iletişim eksikliği olmayabilir. Söz verilen şeylerin yerine getirilmemesi, sorumlulukların sürekli tek bir kişiye bırakılması veya sınırların önemsenmemesi de söz konusu olabilir.
Böyle durumlarda yalnızca daha güzel cümleler kurmak yeterli değildir. Davranışların değişmesi, sorumlulukların yeniden düzenlenmesi ve gerektiğinde sınırların açıkça belirlenmesi gerekir.
Her kırgınlık bir konuşmayla çözülmez. Bazı ilişkilerde taraflardan biri diğerinin duygularını sürekli küçümsüyor veya onu suçlu hissettirerek kontrol etmeye çalışıyorsa, serzenişlerin ardındaki sorunu daha geniş bir çerçevede değerlendirmek gerekir.
Bir Cümle, Bir Akşam ve Değişen Bir İlişki
Aradan birkaç hafta geçti.
Kütüphanenin çatısı tamir edilmiş, Murat belediyeyle yapılan görüşmelerde Elif'e destek olmuştu. Fakat ikisi de asıl değişimin çatıdaki onarımdan ibaret olmadığını biliyordu.
Bir akşam birlikte yürürlerken Elif durdu ve Murat'a baktı.
“Geçen gün sana söylediklerim için düşündüm de, bazen ben de senin neye ihtiyacın olduğunu sormadan kendi beklentilerime odaklanıyorum.”
Murat gülümsedi.
“Ben de bir sorunu hemen çözmeye çalışırken senin aslında ne anlatmak istediğini kaçırabiliyorum.”
Elif başını salladı.
“Sanırım ikimiz de birbirimizi sevdiğimiz için diğerinin neye ihtiyacı olduğunu zaten bildiğimizi sanıyoruz.”
Murat güldü.
“Demek ki sevgi bazen insanı fazla özgüvenli yapıyor.”
İkisi de güldü. Çünkü ilk kez birbirlerini değiştirmeye çalışmadan, farklılıklarını konuşabiliyorlardı.
Murat hâlâ çözüm üretmeyi seviyordu. Elif hâlâ insanların duygularını anlamaya önem veriyordu. Birbirlerine benzememişlerdi; yalnızca birbirlerinin dünyasına daha fazla yer açmayı öğrenmişlerdi.
Bence bu hikâyenin en önemli noktası burada yatıyor.
Serzenişte bulunmak, mutlaka bir ilişkiyi kötüleştiren davranış değildir. Bazen uzun süredir konuşulmayan bir meselenin ilk işaretidir. Kimi zaman sevginin, özlemin, takdir edilme isteğinin veya adalet beklentisinin ifadesidir. Kimi zamansa gerçekleşmemiş beklentilerin ve yanlış anlaşılmaların dışa vurumudur.
Ancak serzenişin gerçek anlamı, yalnızca söyleyen kişinin niyetinde değil, ilişkinin bağlamında ve karşılıklı iletişimde ortaya çıkar.
Bir insanın sitem etmesi, onun ne istediğini her zaman açıkça bildiği anlamına gelmez. Bu nedenle serzenişin ardından gelen konuşma, en az serzenişin kendisi kadar önemlidir.
Serzenişte Bulunmak Hakkında Son Bir Düşünce
Bazen birinin “Beni hiç aramıyorsun.” demesinin ardında yalnızca bir telefon görüşmesi vardır. Bazen de yıllardır ertelenen ziyaretler, paylaşılmayan sevinçler, karşılıksız kalan emekler ve dile getirilemeyen yalnızlık bulunur.
Birinin “Bunca yıldır yaptıklarımı kimse görmüyor.” demesinin arkasında takdir edilme ihtiyacı olabilir. “Benim fikrimi neden sormadın?” diyen birinin derdi yalnızca kararın kendisi değil, o kararın içinde kendisine yer verilmemesi olabilir.
Bu nedenle serzenişi yalnızca olumsuz bir söz olarak değerlendirmek eksik kalır. Bazen bir ilişkinin nerede zorlandığını gösteren küçük bir işarettir. Fakat o işareti anlamak, karşı tarafın her söylediğini sorgusuzca kabul etmek anlamına gelmez. İnsan hem kendi duygusunu anlatabilmeli hem de karşısındakinin sınırlarını gözetebilmelidir.
Belki de kendimize sormamız gereken asıl soru şudur: Biz serzenişte bulunurken gerçekten ne istiyoruz? Karşımızdaki kişinin hatasını kabul etmesini mi, değişmesini mi, bizi anlamasını mı, yoksa yalnızca bir süre yanımızda kalmasını mı?
Aynı şekilde, biri bize sitem ettiğinde hemen savunmaya geçmeden önce şu soruyu sorabiliriz: Bu insan benden tam olarak ne bekliyor ve ben onun beklentisini doğru anlıyor muyum?
Bazen tek bir soru, uzun zamandır devam eden bir tartışmadan daha fazla şey anlatır.
Peki, sizce serzenişte bulunmak bir insanın değer verdiğini gösterir mi, yoksa karşılanmayan beklentilerin bir sonucu mudur?
Hiç birine kırıldığınız hâlde bunu açıkça söyleyemeyip dolaylı bir cümleyle anlatmaya çalıştığınız oldu mu? Ya da birinin sitemini önce haksız bir suçlama olarak görüp sonradan arkasındaki duyguyu fark ettiniz mi?
Deneyimlerinizi paylaşmanız, bu konuyu farklı açılardan değerlendirmemize yardımcı olabilir. Çünkü bazen hepimizin ihtiyacı aynı değildir; kimi bir çözüm bekler, kimi anlaşılmayı, kimi de yalnızca karşısındaki insanın gerçekten dinlediğini hissetmeyi ister.
Ve belki de insan ilişkilerinde asıl mesele, herkesin aynı şekilde düşünmesi değil, birbirinden farklı düşünen insanların birbirlerini incitmeden konuşmayı öğrenmesidir.
Çözüm, bir tarafın tamamen haklı, diğerinin tamamen haksız ilan edilmesinde değildi.
Murat birkaç gün sonra annesini aradığında bu kez acele etmedi.
“Anne, bugün biraz daha uzun konuşabiliriz. Son zamanlarda kendini yalnız hissediyor musun?”
Nermin Hanım önce konuyu değiştirmeye çalıştı. Ardından evde geçirdiği uzun akşamlardan, eskiden arkadaşlarıyla yaptığı ziyaretlerden ve artık daha az dışarı çıktığından söz etti.
Murat annesinin ihtiyacını daha iyi anlamıştı. Ona her gün uzun saatler ayırması mümkün değildi ama haftanın belirli günlerinde daha uzun görüşmeler yapmayı ve annesinin arkadaşlarıyla bir araya gelmesini kolaylaştırmayı teklif edebilirdi.
Buradaki ders şuydu: Serzenişi anlamak, her beklentiyi eksiksiz karşılamak zorunda olmak değildir. Asıl mesele, beklentinin ne olduğunu öğrenmek ve gerçekçi bir ortak yol bulmaktır.
Serzeniş Ne Zaman Yapıcı Olur, Ne Zaman İlişkiyi Yıpratır?
Serzenişin yapıcı olabilmesi için yalnızca kırgınlığın ifade edilmesi yeterli değildir. Nasıl söylendiği, ne zaman dile getirildiği ve karşı taraftan ne beklendiği de önemlidir.
Örneğin şu iki cümleyi karşılaştıralım:
“Sen zaten hiçbir zaman beni düşünmüyorsun.”
“Önemli bir karar alırken bana danışılmadığında kendimi dışarıda kalmış hissediyorum. Bir dahaki sefere birlikte konuşmamızı istiyorum.”
İlk cümlede kişinin bütün davranışları tek bir olumsuz yargıya indirgeniyor. Karşı taraf kendisini savunmaya geçebilir ve asıl mesele konuşulmadan tartışma büyüyebilir.
İkinci cümlede ise belirli bir davranış, bu davranışın yarattığı duygu ve geleceğe yönelik bir beklenti açıkça ifade ediliyor.
Bu, serzenişin daha sağlıklı bir iletişime dönüşmesine yardımcı olur.
Elbette herkes sakin bir şekilde konuşmayı başaramayabilir. İnsanlar kırıldıklarında seslerini yükseltebilir, yanlış kelimeler seçebilir veya kendilerini ifade etmekte zorlanabilir. Önemli olan, ilk tepkinin ardından konuşmaya yeniden dönebilmek ve gerekiyorsa söylenen sözlerin sorumluluğunu üstlenmektir.
Bir serzenişi dinlerken de benzer bir yaklaşım benimsenebilir:
- Önce sözün arkasındaki duyguyu anlamaya çalışın.
- Hemen kendinizi savunmak yerine neyin kırgınlık yarattığını sorun.
- Karşı tarafın hislerini kabul etmekle bütün suçlamalarını kabul etmeyi birbirinden ayırın.
- Beklentiler belirsizse somutlaştırın.
- Mümkünse gelecekte neyin farklı yapılabileceğini birlikte konuşun.
Örneğin bir arkadaşınız, “Artık eskisi gibi değilsin.” dediğinde hemen “Sen de değilsin.” diye karşılık vermek yerine, “Böyle hissetmene neden olan bir şey oldu mu?” diye sorabilirsiniz.
Belki arkadaşınız gerçekten ihmal edildiğini düşünüyordur. Belki hayatınızdaki değişiklikleri yanlış yorumlamıştır. Belki de kendi yaşamında zor bir dönemden geçiyordur.
Soruyu sormadan cevabı bildiğimizi varsaymak, çoğu zaman anlaşmazlığı büyütür.
Bir başka önemli konu da sürekli tekrarlanan serzenişlerdir. Eğer kişi aynı konuyu defalarca dile getiriyor ve hiçbir değişiklik yaşanmıyorsa, mesele artık yalnızca iletişim eksikliği olmayabilir. Söz verilen şeylerin yerine getirilmemesi, sorumlulukların sürekli tek bir kişiye bırakılması veya sınırların önemsenmemesi de söz konusu olabilir.
Böyle durumlarda yalnızca daha güzel cümleler kurmak yeterli değildir. Davranışların değişmesi, sorumlulukların yeniden düzenlenmesi ve gerektiğinde sınırların açıkça belirlenmesi gerekir.
Her kırgınlık bir konuşmayla çözülmez. Bazı ilişkilerde taraflardan biri diğerinin duygularını sürekli küçümsüyor veya onu suçlu hissettirerek kontrol etmeye çalışıyorsa, serzenişlerin ardındaki sorunu daha geniş bir çerçevede değerlendirmek gerekir.
Bir Cümle, Bir Akşam ve Değişen Bir İlişki
Aradan birkaç hafta geçti.
Kütüphanenin çatısı tamir edilmiş, Murat belediyeyle yapılan görüşmelerde Elif'e destek olmuştu. Fakat ikisi de asıl değişimin çatıdaki onarımdan ibaret olmadığını biliyordu.
Bir akşam birlikte yürürlerken Elif durdu ve Murat'a baktı.
“Geçen gün sana söylediklerim için düşündüm de, bazen ben de senin neye ihtiyacın olduğunu sormadan kendi beklentilerime odaklanıyorum.”
Murat gülümsedi.
“Ben de bir sorunu hemen çözmeye çalışırken senin aslında ne anlatmak istediğini kaçırabiliyorum.”
Elif başını salladı.
“Sanırım ikimiz de birbirimizi sevdiğimiz için diğerinin neye ihtiyacı olduğunu zaten bildiğimizi sanıyoruz.”
Murat güldü.
“Demek ki sevgi bazen insanı fazla özgüvenli yapıyor.”
İkisi de güldü. Çünkü ilk kez birbirlerini değiştirmeye çalışmadan, farklılıklarını konuşabiliyorlardı.
Murat hâlâ çözüm üretmeyi seviyordu. Elif hâlâ insanların duygularını anlamaya önem veriyordu. Birbirlerine benzememişlerdi; yalnızca birbirlerinin dünyasına daha fazla yer açmayı öğrenmişlerdi.
Bence bu hikâyenin en önemli noktası burada yatıyor.
Serzenişte bulunmak, mutlaka bir ilişkiyi kötüleştiren davranış değildir. Bazen uzun süredir konuşulmayan bir meselenin ilk işaretidir. Kimi zaman sevginin, özlemin, takdir edilme isteğinin veya adalet beklentisinin ifadesidir. Kimi zamansa gerçekleşmemiş beklentilerin ve yanlış anlaşılmaların dışa vurumudur.
Ancak serzenişin gerçek anlamı, yalnızca söyleyen kişinin niyetinde değil, ilişkinin bağlamında ve karşılıklı iletişimde ortaya çıkar.
Bir insanın sitem etmesi, onun ne istediğini her zaman açıkça bildiği anlamına gelmez. Bu nedenle serzenişin ardından gelen konuşma, en az serzenişin kendisi kadar önemlidir.
Serzenişte Bulunmak Hakkında Son Bir Düşünce
Bazen birinin “Beni hiç aramıyorsun.” demesinin ardında yalnızca bir telefon görüşmesi vardır. Bazen de yıllardır ertelenen ziyaretler, paylaşılmayan sevinçler, karşılıksız kalan emekler ve dile getirilemeyen yalnızlık bulunur.
Birinin “Bunca yıldır yaptıklarımı kimse görmüyor.” demesinin arkasında takdir edilme ihtiyacı olabilir. “Benim fikrimi neden sormadın?” diyen birinin derdi yalnızca kararın kendisi değil, o kararın içinde kendisine yer verilmemesi olabilir.
Bu nedenle serzenişi yalnızca olumsuz bir söz olarak değerlendirmek eksik kalır. Bazen bir ilişkinin nerede zorlandığını gösteren küçük bir işarettir. Fakat o işareti anlamak, karşı tarafın her söylediğini sorgusuzca kabul etmek anlamına gelmez. İnsan hem kendi duygusunu anlatabilmeli hem de karşısındakinin sınırlarını gözetebilmelidir.
Belki de kendimize sormamız gereken asıl soru şudur: Biz serzenişte bulunurken gerçekten ne istiyoruz? Karşımızdaki kişinin hatasını kabul etmesini mi, değişmesini mi, bizi anlamasını mı, yoksa yalnızca bir süre yanımızda kalmasını mı?
Aynı şekilde, biri bize sitem ettiğinde hemen savunmaya geçmeden önce şu soruyu sorabiliriz: Bu insan benden tam olarak ne bekliyor ve ben onun beklentisini doğru anlıyor muyum?
Bazen tek bir soru, uzun zamandır devam eden bir tartışmadan daha fazla şey anlatır.
Peki, sizce serzenişte bulunmak bir insanın değer verdiğini gösterir mi, yoksa karşılanmayan beklentilerin bir sonucu mudur?
Hiç birine kırıldığınız hâlde bunu açıkça söyleyemeyip dolaylı bir cümleyle anlatmaya çalıştığınız oldu mu? Ya da birinin sitemini önce haksız bir suçlama olarak görüp sonradan arkasındaki duyguyu fark ettiniz mi?
Deneyimlerinizi paylaşmanız, bu konuyu farklı açılardan değerlendirmemize yardımcı olabilir. Çünkü bazen hepimizin ihtiyacı aynı değildir; kimi bir çözüm bekler, kimi anlaşılmayı, kimi de yalnızca karşısındaki insanın gerçekten dinlediğini hissetmeyi ister.
Ve belki de insan ilişkilerinde asıl mesele, herkesin aynı şekilde düşünmesi değil, birbirinden farklı düşünen insanların birbirlerini incitmeden konuşmayı öğrenmesidir.