Vücudun biyolojik ritmine dikkat – Son Dakika Haberleri

Vücudun biyolojik ritmine dikkat – Son Dakika Haberleri

Vücudun biyolojik ritmine dikkat – Son Dakika Haberleri


İnsan vücudu tıpkı tek saat gibi malûm ritim içinde çalışıyor. Beden sağlığı ve ruh sağlığı açısından vücuttaki kimyasal olayların muayyen tek ritme uyması gerekiyor. Ritimdeki en ufak tek terslik sağlık sorununa sebep oluyor. Vücudun her şeyi yerli yerinde yapabilmesi ve sağlıklı olması için hayatî saatin muntazam çalışması gerekiyor. Çünkü insan vücudunun günlük fizyolojik, hayatî ve sosyal tutum uyumundan hayatî ritim sorumlu.


Biyolojik ritim ne uygulama geliyor? Neler bozulmasına yol açıyor? Biyolojik ritmin bozulması günlük hayata ve sağlığa nasıl yansıyor? Sağlık Bilimleri Üniversitesi Nöroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Füsun Mayda Domaç, Haberler’açınık anlattı.


Kişiye göre değişiyor


İnsan vücudunun günlük fizyolojik, hayatî ve sosyal davranışlarındaki uyumundan hayatî ritmin sorumlu olduğunu söyleyen Prof. Dr. Domaç, “Biyolojik ritim sirkadiyen ritim olarak bile adlandırılır. Biyolojik ritim gece-gündüz, yaz-kış gibi muhit koşullarından etkilense dahi ekseriyetle yerde koşullardan özgür olarak başlamak. Tanımlanmış bazen genler dahi sirkadiyen ritmin oluşumunda önemli” debba.

Prof. Dr. Domaç, “Biyolojik ritm çevreyle uyum içinde yaşayabilmemiz için tek sıra bedenî olayı başlatan nüans saattir ve kişiye göre tadil gösterir” vurgusu yapıyor ve sürme ediyor:


“Her insanın gün içinde hangi saatlerde uyumaya meyilli olduğunu ifade fail tek kronotipi vardır. Sabahçıl kronotipine sahip olan kişiler sabah erken kalkar, gece erken yatar. Hem fiziksel hem dahi zihinsel açıdan gün içinde henüz verimlidirler. Akşamcıl kronotipine sahip olanlar ise verimlilikleri gün sonuna gerçek kalan, geç kalkıp geç yatan kişilerdir.”

[Fotoğraf: Getty Images]


Her organın kendine ilgili hayatî ritmi var


Vücut işlevleri malûm saat dilimlerine göre tadil gösteriyor. Örneğin zihinsel açıdan en verimli olunan saatlerin sabah 10.00, öğleden sonra 14.00 civarı olduğu belirtiliyor. Egzersiz için ise hayatî saate en uygun kesik 16.00-17.00 arası.

Beyin karışma olmak üzere neredeyse tüm organların kendine ilgili hayatî ritimi bulunuyor. Bunlar iç kaynaklı (endojen) tek uyarıcı tarafından senkronize oluyor. Bu iç kaynaklı süreçlerin beyindeki hayatî saat ile düzenlendiğini tamlayan Prof. Dr. Domaç, şunları anlatıyor:


“Biyolojik ritim sayesinde beyinsel aktiviteler, kalp atışı ve kalp basıncı, sakatat aktivitesi, hormonların üretimi ve salınımı, metabolizma, muafiyet sistemi ve vücut sıcaklığı düzenleniyor. Bu senkronizasyonun orkestra şefi ‘suprakiazmatik nüve’ denilen, beynin orta kısmında (hipotalamus) sol ve sağ abaşo bölgesinde simetrik olarak bağcıklı ve gözlerimizin yaklaşık 3 santimetre arkasında yer saha ve tek nevi saat görevi gören toprak. Bu nüve sayesinde vücuttaki dokular hem kendi hayatî ritimlerini koruyabiliyor hem dahi eş zamanlı çalışıyorlar.”

[Fotoğraf: Getty Images]


“Sirkadiyen ritmi” önemli


Sirkadiyen ritmi taptaze yaşayan kişilerin öğrenmelerinin henüz kalıcı, muafiyet sistemlerinin henüz güçlü, hormon dengelerinin henüz sağlıklı olduğu malûm. Yine çöküntü riskinin azaldığı ve kilo artışına yönelik dahi muvazeneli tek yaşamları olduğu gözleniyor.


Peki, nasıl oluyor bile yerde saat gibi işleyen sistem bozuluyor? “Sirkadiyen ritim bozuklukları uyku-uyanıklık ritminin bozulduğu durumlardır. Uyku-uyanıklık ritmi içsel ve haricî döngüler arasındaki dengesizliklere tâbi olarak sürekli veya tekrarlayıcı tarzda bozulmaktadır” tekbencilik Prof. Dr. Domaç önemli tek uyarı yapıyor:


“Biyolojik saati etkileyen en önemli faktör ışık. Televizyon, telefon, kompüter gibi elektronik cihazlardan yayılan ışık sirkadiyen ritmin bozulmasında ana faktördür. Uyku hormonu olarak bile bilindik melatonin, sirkadiyen ritmimizi etkileyen tek başka faktör. Melatoninin salınımı 21.00-22.00’dahi başlar. Gece 02.00-03.00’açınık kadar en etkin olduğu saatlerdir. Gece ışığa maruz kalmak melatonin seviyesinde düşmeye neden oluyor. Normal şartlarda, uyku, sirkadiyen ritim ve sosyal ritim uyum içerisinde. Bu uyum yeterli düzeyde ise gece yeteri kadar hobi ve yoğun uyku uyunur. Gündüz dahi maksimum uyanıklık yaşanır.”

[Fotoğraf: Getty Images]


Beslenme ve hariç uyaranlar etkisi


Tabii tek neden yerde olumsuzlama… Yemek ve emek saatlerinin karışık olması, gün içinde çay ve kahve gibi içeceklerin fazla içilmesi veya geç saatlerde içilmesi dahi düzeni bozuyor. Mavi ışık ve elektromanyetik dalgalar yayan cihazların fazla kullanılması, sık seyahat etme ya bile katarakt gibi nedenlere tâbi olarak ışık uyaranının azaldığı ahval sirkadiyen ritmi olumsuz etkiliyor.

Sirkadiyen ritimde meydana gelen değişikliklerin nelere sebep olduğunu ise Prof. Dr. Domaç şöyle açıklıyor:


“Kişisel uyku-uyanıklık döngüsü ile 24 saatlik sosyal ve fiziksel muhit arasındaki dengenin bozulmasına neden olarak tekrarlayıcı veya uzun süreli uyku ritminin bozukluğu ile seyreden hastalıklara yol açıyor. Yine şeker, obezite, çöküntü ve kalp gibi hastalıkların oluşmasına ve ilerlemesine dahi neden olabiliyor.”

[Fotoğraf: Getty Images ]


Yaşam tarzında tadil ilk kadem


Neyse ki sağlık için sorun yaratan sirkadiyen ritim bozukluklarının tedavisi yapılabiliyor. “Bunun için ilk kadem yaşam tarzında değişikliğe gidilmesi ve uyku hijyeni kurallarının uygulanması” tekbencilik Domaç, sözlerini şu şekilde tamamlıyor:


“Uyku ve uyanıklık periyotlarının planlanması yapılarak hastanın programa uyması sağlanmalıdır. Sirkadiyen ritim bozukluğunun türüne göre gerekirse ışık tedavisi veya uykuyu yapmak ve uyanıklığı sağlamak için ilaç tedavileri öneriliyor.”

 

Yasal Uyarı: Sitemiz tasarım aşamasındadır ve tüm içerikler hayal ürünüdür. Gerçek kişi ve kurumlar ile benzerlikleri tamamen tesadüfidir. İçerikler haber niteliği taşımaz ve gerçekliği yoktur. Sitemiz taslak aşamasında rastgele oluşturulan içeriklerden sorumlu değildir. Yinede sitemizden kaldırılmasını istediğiniz içerikler için [email protected] adresine mail ileterek taleplerinizi iletmeniz halinde yasal süre içerisinde tüm içerikler sitemizden kaldırılacaktır.

4 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Generated by Feedzy