Çölyak hastalığının çözümü uygun diyetten geçiyor

Çölyak hastalığının çözümü uygun diyetten geçiyor

Çölyak hastalığının çözümü uygun diyetten geçiyor


Kemik erimesi, güçlü eksikliği, ciltte değersiz hatta gece körlüğü… Bu ve bu nitelik pek sayı rahatsızlığın temelinde çölyak hastalığı olabiliyor. Kronik tek hastalık olan çölyak ölümcül olumsuzlama ama yaşam kalitesini düşürüyor.

Çölyak materyalizm olduğu gibi ülkemizde dahi ortalama her 100 kişiden isteklendirmek görülüyor. Eğer önem verilmezse pek sayı sağlık sorununa çağrılık çıkarıyor. Ancak belirtileri başka hastalıklarla vahdet gösterdiği için teşhis sürecinde kimi zaman akla ilk gelen hastalık olmuyor. Bu bile geç tanı konulmasına sebep oluyor.


İlk araz ek gıdaya geçince çıkıyor


Sağlık Bilimleri Üniversitesi İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Alpaslan Tanoğlu hastalığı, “Buğday, rüşvet, buğdaygillerden gibi tahıllarda bağcıklı glütene karşı vücudun muafiyet sisteminin muvazenesiz yanıt vermesiyle oluşan tek rahatsızlık” niteleyerek tanımlıyor.


Hastalık ilk belirtilerini plâstik ek gıdaya geçip başka besinlerle tanıştığında vermeye başlıyor. Ancak her zaman yerde kadar kolay ya bile erken anlaşılmıyor. Doç. Dr. Tanoğlu, çölyak hastalığını buzdağının görünen kısmına kıyasen, “Suyun üstünde kalan kısmını hastalık olarak görüyoruz ama abaşo tarafında sessiz seyreden, yıllarca tanı konulamayan tipik bulgularla seyretmeyen çölyak hastaları bile var” debba.

[Grafik: Haberler]


Genetik yatkınlık önemli tek faktör


Genetik yatkınlık ve çevresel kombinasyonların önemli çölyak sebepleri olduğu söyleniyor. Genel olarak zaman dereceden akrabalarında çölyak hastalığı olanlarda henüz fazla görülüyor.


Doç. Dr. Tanoğlu, hastalığın ilerleyişi ile ilgili olarak, “İnce bağırsakların iç yüzünde tüysü çıkıntılar var. Birçok gıdanın emilimi bunlarla sağlanıyor. Ancak reaksiyon sonucu o tüysü yapılarda bozulmalar gelişiyor. Emilim bozulması ve bu tâbi gıdaların yeterince vücuda alınamaması gibi kimi eksikliklerle iç içe olan tek hastalık örgüsü” ifadesini kullanıyor.

[Fotoğraf: Getty Images]


“Bütün vücut sistemini etkiliyor”


Ottoimmün tek hastalık olan çölyakın sayı geniş tek araz yelpazesi var. Doç. Dr. Tanoğlu bunları şöyle anlatıyor:


“Vücutta özellikle vitaminler ve minerallerde sayı yetişkin eksiklikler oluyor. Kalsiyum eksikliğine tâbi kemik erimesi, kemik yapılarında arıza oluyor. K vitamini eksikliğine tâbi kanamaya meyil oluyor. A vitamini eksikliği olursa bile gece körlüğü gelişebiliyor. Bu ve bunun gibi pek sayı sıkıntılar yaşanabiliyor. Yine yerde durumlara eşlik fail farklı rahatsızlıklar bile olabiliyor. Mesela ciltte kaşıntı ve formaları döküntülerle seyreden hastalıklar ya bile züppe kimi rahatsızlıklar görülebiliyor. Demir eksikliğine tâbi kansızlık dediğimiz kansızlık oluyor. Onun sayılmazsa göz dönmesi, ısıldevimbilimde sorunları, hormon düzenlerinde bozukluklar yaşanıyor. Ağız içinde aftlar, yaralar olabiliyor. Depresyon bulguları, uyanıklık bozukluğu gibi aslında eksiksiz vücut sistemini etkileyen belirtileri var.”


Hastalığın belirtileri yaşla beraberce farklılık bile gösterebiliyor. Çocuk yaşlarda sıklıkla kusma, uzamış ishal, karında şişkinlik, gelişme gerililiği, iştahsızlık, soluk tek görünüm ya bile kansızlığa tâbi kimi araz söz konusu. Genç yaşlarda yine gelişme geriliği, kısa kabile, ergenlikte gecikme, uyanıklık bozukluğu, hiperaktivite, öğrenme güçlüğü, kas koordinasyon eksiklikleri gibi rahatsızlıklar bile ortaya çıkabiliyor.


İleri yaş grubunda teşhis henüz zor


Çölyak hastalığının iyileşmesi için en önemli kadem teşhisten geçiyor. Doç. Dr. Tanoğlu, tanı sürecini, “Hastalar her zaman tipik bulgularla gelmiyor. Öncelikle karı hikayesini sorgulamak lazım. Şüphelendiğimiz hastalarda kan testleri yaparak türlü otoantikorlara bakıyoruz. Ondan sonra ise endoskopik işlem yaparak ince bağırsağın mukaddime kısmından biyopsi alınıp patolojide inceleniyor. Böylece hastalığın tanısı netleştirilmiş oluyor” sözleriyle anlatıyor.


İleri yaş hastalar tanının en zor konulduğu grup oluyor. Çünkü o yaşa gelinceye kadar hastalık tipik araz vermeden sessizce seyredebiliyor. Dolayısıyla yaşlı tek hastada, genç isteklendirmek olduğu gibi akla ilk “Çölyak olabilir mi?” sorusu gelmiyor.

[Fotoğraf: Getty Images]


Glütensiz tek hayat sürmek gerekiyor


Çölyak hastalığının en net tedavisi perhiz. Hastalar glüten içeren besinleri tüketmediği zaman araz azalıyor. Doç. Dr. Tanoğlu bunu şöyle açıklıyor:


“Hasta diyetine başladıktan 4-6 hafta sonra sayı bulguları iyileşiyor. Otoantikorları negatifleşmeye başlıyor. Hatta hastanın diyete uyup uymadığını bile o otoantikorlara göre anlayabiliyoruz. Onun sayılmazsa tedavi sürecinde vitamin ve mineral eksikleri varsa bunları bile haricen vermek gerekiyor. Bazen abar vakalar oluyor. Daha ileri ağır tedaviler uyguladığımız bile oluyor. Ama işin merkezinde perhiz var. Hastalar ilk yıl 3-6 aylık periyodlarla takip edilmeli. Sonra bile yılda tek kez kemik ölçümü yapılmalı.”

 


Grafik: Şeyma Özkaynak 

Yasal Uyarı: Sitemiz tasarım aşamasındadır ve tüm içerikler hayal ürünüdür. Gerçek kişi ve kurumlar ile benzerlikleri tamamen tesadüfidir. İçerikler haber niteliği taşımaz ve gerçekliği yoktur. Sitemiz taslak aşamasında rastgele oluşturulan içeriklerden sorumlu değildir. Yinede sitemizden kaldırılmasını istediğiniz içerikler için [email protected] adresine mail ileterek taleplerinizi iletmeniz halinde yasal süre içerisinde tüm içerikler sitemizden kaldırılacaktır.

1 Beğen

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Generated by Feedzy